Latarnia Morska Rozewie

Strażnik Przylądka – Symbol Polskiego Wybrzeża

Latarnia Morska Rozewie to miejsce absolutnie kultowe na mapie polskiego wybrzeża. Usytuowana na słynnym Przylądku Rozewie, pomiędzy Władysławowem a Jastrzębią Górą, od ponad dwóch stuleci wskazuje drogę marynarzom, będąc niemym świadkiem historii, ludzkich dramatów i technologicznego postępu. To tutaj bije serce polskiego latarnictwa. Obiekt ten wyróżnia się nie tylko wiekiem – jest to najstarsza latarnia morska w Polsce, uruchomiona w 1822 roku – ale także potęgą swojego światła, które posiada największy zasięg nominalny na naszym wybrzeżu, wynoszący aż 26 mil morskich (około 50 kilometrów).

Wizyta w Rozewiu to podróż w czasie. To nie tylko wspinaczka na wieżę, ale także zwiedzanie unikalnego kompleksu zwanego „Blizarium Rozewskim”. Co ciekawe, Rozewie to jedno z nielicznych miejsc na świecie, gdzie w bezpośrednim sąsiedztwie stoją dwie latarnie morskie. Ta „stara”, udostępniona do zwiedzania, oraz „nowa” (Rozewie II), wygaszona w 1910 roku i ponownie udostępniona turystom w 2022 roku jako obiekt historyczny. Całość otoczona jest malowniczym Rezerwatem Przyrody Przylądek Rozewski, gdzie ponad 200-letnie buki tworzą magiczną aurę wokół czerwono-białej wieży.

Architektura, która rosła wraz z lasem

Sylwetka rozewskiej latarni jest nie do pomylenia z żadną inną. Składa się z murowanej, białej podstawy w kształcie ściętego stożka oraz metalowej, czerwonej nadbudówki. Ta specyficzna konstrukcja jest wynikiem ciągłej walki człowieka z naturą, a konkretnie z... drzewami. Gdy w 1822 roku uruchomiono latarnię, jej wysokość wynosiła 21,3 metra. Jednak rosnące na klifie buki z biegiem lat zaczęły zasłaniać światło. Inżynierowie musieli reagować.

Pierwsza wielka modernizacja nastąpiła w 1910 roku. Wtedy to dobudowano stożkową, metalową część, podwyższając wieżę o 5 metrów. Zmieniono wówczas również źródło światła z naftowego na elektryczne. Natura jednak nie dawała za wygraną. Drzewa rosły dalej, wymuszając kolejną przebudowę w 1978 roku. Wstawiono wówczas dodatkowy, cylindryczny segment (metalowy walec), podnosząc wieżę o kolejne 8 metrów. Dziś latarnia wznosi się na wysokość 32,7 metra, a jej światło umieszczone jest na wysokości ponad 83 metrów n.p.m., co czyni je doskonale widocznym z morza.

Muzeum Latarnictwa – Skarbiec Morskiej Historii

Wnętrze latarni kryje w sobie prawdziwe skarby. Od 1963 roku funkcjonuje tu Muzeum Latarnictwa Morskiego, będące filią Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku. Ekspozycja jest niezwykle bogata i prowadzi zwiedzających przez ewolucję techniki nawigacyjnej – od starożytnych ogni na wyspie Faros po współczesne systemy satelitarne.

• Ewolucja światła: Można tu zobaczyć stare reflektory, w tym potężną soczewkę Fresnela z latarni Stilo oraz zabytkowe lampy naftowe i gazowe.
• Maszynownia: Obok wieży znajduje się budynek maszynowni z początku XX wieku. Zachowały się tam w doskonałym stanie urządzenia prądotwórcze, lokomobila stała, sprężarki i tablice rozdzielcze z lat 20. XX wieku. To gratka dla miłośników techniki, pokazująca, jak latarnie musiały być samowystarczalne energetycznie.
• Modele: Wystawa prezentuje precyzyjne modele wszystkich polskich latarń morskich, co pozwala w jednym miejscu porównać ich architekturę.
• Izba Żeromskiego: W latarni znajduje się małe muzeum poświęcone Stefanowi Żeromskiemu. Choć legenda głosi, że pisał tu „Wiatr od morza”, prawda historyczna wskazuje, że powieść powstała w Warszawie. Pisarz jednak bywał w Rozewiu i przyjaźnił się z latarnikiem, a legenda ta stała się nierozerwalną częścią tożsamości tego miejsca.

Ludzie Latarni – Legenda Leona Wzorka

Rozewie to nie tylko mury i soczewki, to przede wszystkim ludzie. Najważniejszą postacią w historii tego miejsca jest Leon Wzorek, latarnik pracujący tu w latach 1920–1939. Był on wielkim patriotą i popularyzatorem polskiego wybrzeża. To on stworzył legendę o Żeromskim, by przyciągnąć turystów, i to on witał gości, prowadząc pamiątkową księgę. Jego losy potoczyły się tragicznie – we wrześniu 1939 roku, mimo możliwości ucieczki, pozostał na posterunku. Został aresztowany przez Niemców i zamordowany w Piaśnicy. Po wojnie tradycję rodzinną kontynuował jego brat i syn, sprawiając, że nazwisko Wzorek stało się synonimem rozewskiego latarnika. Ulica prowadząca do latarni nosi dziś jego imię.

Technika w Służbie Bezpieczeństwa

Mimo zabytkowego charakteru, Latarnia Rozewie jest w pełni funkcjonalnym obiektem nawigacyjnym. Przez lata zmieniały się źródła światła – od oleju rzepakowego, przez naftę i żarówki elektryczne, aż po nowoczesność. Od grudnia 2019 roku sercem latarni są dwa panele LED dalekiego zasięgu. Układ optyczny składa się z 20 reflektorów umieszczonych na obrotowych panelach. Charakterystyka światła to błysk trwający 0,1 sekundy z przerwą 2,9 sekundy. Siła strumienia jest tak duża, że światło jest widoczne nawet na ścianach budynków oddalonych o kilometr od wieży. Dodatkowo na wieży zainstalowana jest antena systemu AIS-PL, monitorująca automatycznie ruch statków w strefie przybrzeżnej.

Legendy i Tajemnice Przylądka

Jak każde stare miejsce, Rozewie ma swoje legendy. Najsłynniejsza z nich opowiada o szwedzkim kapitanie, którego statek rozbił się pod klifem w XVII wieku. Z całej załogi ocalała tylko jego córka. Zrozpaczona kobieta postanowiła osiedlić się na przylądku i co noc rozpalać ognisko, by ostrzegać innych żeglarzy przed zdradliwymi wodami, aby nikt więcej nie podzielił losu jej ojca. Według podań robiła to aż do śmierci. Inna legenda wiąże się z potężnymi bukami rosnącymi wokół latarni – mówi się, że to zaklęci żołnierze szwedzcy z czasów Potopu, na których klątwę rzuciła narzeczona zamordowanego latarnika.

Rezerwat Przyrody i Klif

Otoczenie latarni jest równie fascynujące co sam budynek. Latarnia stoi na granicy Nadmorskiego Parku Krajobrazowego, w otulinie Rezerwatu Przyrody Przylądek Rozewski. Rezerwat o powierzchni ponad 12 hektarów chroni resztki pomorskiej buczyny na klifie. Niektóre drzewa mają tu ponad 200 lat i obwody sięgające 3 metrów. Sam klif był przez lata niszczony przez morze, aż do momentu wybudowania w XIX wieku betonowej opaski ochronnej, która do dziś zabezpiecza brzeg. Spacerując alejkami wokół latarni, można zejść stromymi schodami w dół, prosto na kamienistą plażę, skąd roztacza się imponujący widok na zalesione zbocze i wystającą ponad korony drzew wieżę latarni.

Latarnia znajduje się przy ulicy Leona Wzorka 1, dokładnie pomiędzy miejscowościami Jastrzębia Góra a Władysławowo. Jest to punkt łatwo dostępny zarówno dla zmotoryzowanych, jak i pieszych turystów.

• Samochodem: Jadąc drogą wojewódzką nr 215 z Władysławowa w kierunku Jastrzębiej Góry, latarni nie sposób przegapić. Bezpośredni dojazd pod samą wieżę jest ograniczony (zakaz wjazdu). Samochód należy zostawić na jednym z płatnych parkingów zlokalizowanych przy głównej drodze lub w pobliskich zatoczkach leśnych. Od parkingu do latarni prowadzi krótki, kilkuminutowy spacer brukowaną alejką przez piękny las bukowy.
• Komunikacją autobusową: Do Rozewia kursują autobusy PKS Gdynia (linia 650) oraz prywatni przewoźnicy na trasie Gdynia – Władysławowo – Jastrzębia Góra – Karwia. Należy wysiąść na przystanku „Rozewie, Latarnia”, który znajduje się tuż przy wejściu na teren latarni. W sezonie letnim częstotliwość kursów jest bardzo duża.
• Pieszo: To doskonała opcja na spacer. Z Jastrzębiej Góry do latarni jest zaledwie około 2 km (można iść chodnikiem wzdłuż drogi lub plażą – choć wyjście z plaży pod latarnią wymaga pokonania stromych schodów). Z Władysławowa trasa jest nieco dłuższa (ok. 6 km) i prowadzi przez Chłapowo. Przez Rozewie przebiega niebieski szlak turystyczny (Nadmorski).
• Rowerem: Wzdłuż drogi nr 215 biegnie ścieżka rowerowa, co czyni latarnię idealnym celem wycieczki rowerowej z okolicznych kurortów.